Oproep Roggeveen Scriptieprijs

Bewoners van Paaseiland door Ludwig Gottlieb Portman, 1802 (Collectie Rijksmuseum)

Ben je als student geïnteresseerd in Zeeuwse geschiedenis en/of cultuur en zoek je een onderwerp voor je masterscriptie of onderzoekspaper? Zeeland is een ware schatkamer voor onderzoek. Een waaier aan interessante, spannende en beladen onderwerpen ligt in allerlei archief-, museum- en bibliotheekcollecties in binnen- en buitenland maar ook op internet en in de landschappelijke- en stedelijke ruimte te wachten om door jou aan de vergetelheid te worden onttrokken!

De Werkgroep CultuurHistorie (WCH) van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen stimuleert wetenschappelijk onderzoek naar de cultuur en/of geschiedenis van Zeeland en nodigt je daarom uit mee te dingen naar de Roggeveenprijs. Deze tweejaarlijkse prijs wordt in 2017 voor de tweede maal uitgereikt en kent twee varianten:

  1. De beste masterscriptie.
  2. De beste onderzoekspaper. Deze is niet gebonden aan een bepaalde fase in de opleiding.

In aanmerking komen scripties en papers (in het Nederlands of Engels) die na 1 januari 2015 zijn geschreven en positief werden beoordeeld aan een Nederlandse of Belgische universiteit (minimaal cijfer 71/2 in Nederland of 15 in België).

De prijs is vernoemd naar vader en zoon Roggeveen, woonachtig in het 17de en 18de eeuwse Middelburg. Arent Roggeveen (?-1679) was een echte uomo universale: dichter en wiskundige met een buitengewone kennis van sterren- en aardrijkskunde en theorie van de zeevaart. Hij vervaardigde een atlas van de westkust van Amerika. Zijn zoon Jacob (1659-1729) leidde in 1721 in opdracht van de Amsterdamse kamer van de WIC een expeditie naar de Zuidzee en ontdekte Paaseiland. De veelzijdigheid van vader en zoon Roggeveen laat zien hoeveel mogelijkheden voor onderzoek de cultuur en het verleden van Zeeland bieden.

Spelregels voor de toekenning

  1. De inzendingen worden beoordeeld door een driekoppige jury van deskundigen. Bij de beoordeling zal belang worden gehecht aan inhoudelijke kwaliteit, originaliteit en stijl van de teksten.
  2. De scriptie of de paper dienen in een digitale Word-versie vóór 30 september 2017 te worden ingediend bij de WCH en te zijn voorzien van een beknopte aanbevelingsbrief van de begeleider.
  3. Indiening geschied door de paper en brief te uploaden op de website van de Roggeveen-scriptieprijs.

Uitreiking van de prijs

De uitreiking van de Roggeveenprijs vindt plaats in december 2017 tijdens het Roggeveen Symposium. De winnaars ontvangen een bedrag van € 750 (scriptie) en € 250 (paper). Het is de bedoeling samenvattingen van de winnende scriptie en de winnende paper te publiceren op de website van de WCH met een link naar de elektronische versie online én in het jaarboek Archief van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen. Eveneens mogen de genomineerde kandidaten tijdens het symposium hun paper of scriptie pitchen (5 minuten) en houdt de winnaar een wat uitgebreidere inleiding (20 minuten). Zie www.roggeveenprijs.nl voor meer info.

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

“Het einde van een tijdperk”. Afscheid KLTZ SD Harry de Bles van het Marinemuseum

Harry de Bles werd in 2012 benoemd tot Lid in de orde van Oranje-Nassau met de zwaarden. Foto: Museumvereniging

Dertig jaar lang was het Marinemuseum in Den Helder de werkplek van haar directeur, kapitein-luitenant ter zee Harry de Bles. Vanaf maart 1990 hield hij zelf het roer stevig in handen. Het Marinemuseum ontwikkelde zich onder zijn leiding tot een professioneel museum, aantrekkelijk voor een breed publiek.

Ter gelegenheid van zijn afscheid op 16 februari 2017 werd bij het KIM een klein symposium georganiseerd als afscheidscadeau van het maritieme werkveld. In korte presentaties belichtten Adri van Vliet van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie en Harry’s eigen museumcollega’s Annette de Wit en Leon Homburg huidige en toekomstige ontwikkelingen en plannen op het gebied van de geschiedenis van de Nederlandse marine, en van het Marinemuseum. Na de pauze kwamen Remmelt Daalder (voormalig conservator picturalia van het Scheepvaartmuseum), Henk den Heijer (emeritus hoogleraar zeegeschiedenis) en Jelle van Lottum (senior onderzoeker Huygens ING) aan het woord. Zij lieten zien wat de digitalisering betekent voor maritiem historisch onderzoek, en voor een digitale publicatie-in-wording als de Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland.

Na het symposium volgde in de Marineclub een druk bezochte afscheidsreceptie. Harry de Bles kreeg onder grote bijval voor zijn vele bijzondere verdiensten de erepenning van de stad Den Helder en van de zijde van de marine de Prins Hendrik-penning uitgereikt. Op de website marineschepen.nl wordt zijn vertrek omschreven als “het einde van een tijdperk”.

Els van Eijck van Heslinga

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

Tweede Symposium over het Maritiem Portal en de Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland

Vrijdag 17 maart 2017, inloop vanaf 13.00 uur
Universiteit Leiden, Lipsiusgebouw, Cleveringaplaats 1, 2311 BD Leiden (zaal Lipsius 019)

Op 11 maart 2016 werden op een drukbezochte startbijeenkomst de projecten Maritiem Portal van Nederland en de Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland gepresenteerd. Vanaf 18 november 2016 is het Maritiem Portal van Nederland voor alle geïnteresseerden in het Nederlandse maritieme verleden en heden in een internationale context toegankelijk. Het webportal biedt niet alleen een overzicht van maritiem-historische organisaties en instellingen, maar ook up-to-date informatie over tentoonstellingen, lezingen, publicaties, collecties, databases, links en tal van andere maritiem-historische wetenswaardigheden. Op 17 maart zal de eerste ontwikkelfase van het Maritiem Portal, de try-out periode, worden afgesloten. Tevens zullen de plannen voor de tweede fase met een verdiepende informatielaag worden gepresenteerd.

Het Maritiem Portal wordt ontwikkeld en gehost bij het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis ‒ KNAW, dat in een Maritiem Loket ook andere projecten, databases en e-publicaties op maritiem gebied samenbrengt.

De kern van het Maritiem Portal zal worden gevormd door de Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland (NMGN). Ongeveer veertig jaar geleden verscheen de eerste Maritieme Geschiedenis. Sindsdien is natuurlijk veel nieuw wetenschappelijk onderzoek verricht naar en gepubliceerd over het maritieme verleden van Nederland. Het werd hoog tijd om al die nieuwe informatie en inzichten een plaats te geven in een Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland. Op 17 maart zullen de nieuwe scheepvaartsectoren in de NMGN, namelijk binnenvaart en offshore, worden gepresenteerd.

Zie hier voor het programma van het symposium. Zou u zo vriendelijk willen zijn om u vóór donderdag 9 maart 2017 aan te melden bij Marja de Keuning? Aanmelding is noodzakelijk in verband met de catering. Deelname aan het symposium is gratis.

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

Gordon Atlas online

Gordon-atlas online

Robert Jacob Gordon, Giraf met links een Khoi, 1779. Collectie Rijksmuseum

Gelijktijdig met de tentoonstelling Goede Hoop. Zuid-Afrika en Nederland vanaf 1600 in het Rijksmuseum is de Gordon Atlas online gepubliceerd.

Robert Jacob Gordon (1743-1795) was een Nederlands militair, ontdekkingsreiziger, natuurwetenschapper en linguist van Schotse afkomst. Vanaf 1780 was hij namens de VOC commandant van de Kaapkolonie.

Tussen 1773 en 1795 maakte Gordon maar liefst zes reizen door zuidelijk Afrika. Beschrijvingen van de vier reizen die hij maakte tussen 1777 en 1786 zijn bewaard gebleven. Gordons brede belangstelling komt duidelijk tot uitdrukking in zijn minitieuze beschrijvingen van het Kaapse landschap en zijn bewoners. Gordon onderzocht, beschreef en classificeerde bijvoorbeeld honderden dieren en planten, leerde de belangrijkste Khoisan en Bantu-talen, maar verrichtte ook meteorologische metingen, deed landmetingen en geologisch onderzoek en beschreef voor schippers de toegang tot baaien en veilige ankerplaatsen alsmede de ligging van verraderlijke riffen en stromingen.

De zogenaamde Gordon Atlas, bestaand uit 455 tekeningen en kaarten, werd in 1914 door het Rijksmuseum verworven. In 1964 werden zijn reisverslagen herontdekt en in 1979 aangekocht door de Brenthurst Library in Johannesburg. In het Nationaal Archief bevinden zich in de Collectie Fagel brieven die Gordon aan griffier Hendrik Fagel stuurde.

Deze tekeningen, kaarten, verslagen en brieven zijn nu in digitale vorm op www.robertjacobgordon.nl bijeengebracht, getranscribreerd en van uitgebreid commentaar voorzien.

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

Handelseditie van Anselm van der Peets proefschrift

out-of-area_omslag-hiresAnselm J. van der Peet, Out-of-area. De Koninklijke Marine en multinationale vlootoperaties 1945-2001
Uitgeverij Van Wijnen
591 blz.
39,50 euro
ISBN: 978-90-5194-520-1

‘A tool of first resolve’, zo staat in de Angelsaksische wereld vaak het teruggrijpen op de eigen vloot bekend bij interventies in wereldwijde brandhaarden. Ook Nederland stuurde na 1945 in diverse internationale crises als eerste reactie de eigen zeestrijdkrachten in geallieerde vlootverbanden de oceanen over.

In zijn proefschrift Out-of-area. De Koninklijke Marine en multinationale vlootoperaties 1945-2001 gaat Anselm van der Peet na hoezeer dit vlootoptreden buiten het NAVO-verdragsgebied een normaal verschijnsel was in de Nederlandse buitenlandse politiek. Ook komt aan bod in hoeverre de Koninklijke Marine binnen deze beleidsvorming speelbal was of medespeler. Bovendien analyseert hij of de zeestrijdkrachten bij deze uitzendingen een effectief politiek instrument waren.

De auteur doet zijn onderzoek aan de hand van aansprekende missies zoals die naar Korea (1950-1955), in het Midden-Oosten (1984-2000) en in de Adriatische Zee (1992-2001). De inzet van de Nederlandse vloot wordt hierbij vergeleken met die van coalitiepartners, en dan vooral die van de Britse Royal Navy.

De auteur concludeert dat deze operaties aantonen dat de Nederlandse vloot tijdens èn na de Koude Oorlog in staat was een ‘mix’ aan taken in het hogere en het lagere geweldsspectrum uit te voeren in een brown en een blue water omgeving. Dit alles was mogelijk omdat de Koninklijke Marine dankzij constanten in het Nederlandse buitenlands beleid na de Tweede Wereldoorlog, tot 2000 had kunnen vasthouden aan zowel gevechtstaken op de noordoostelijke Atlantische Oceaan als de doctrine en brede capaciteit om wereldwijd presentie en vredestaken door te voeren.

Anselm J. van der Peet is als senior wetenschappelijk medewerker werkzaam bij het Nederlands Instituut voor Militaire Historie en publiceert regelmatig over de Koninklijke Marine in de twintigste eeuw. Out-of-area is de handelseditie van het proefschrift waarop hij in december 2016 promoveerde.

Geplaatst in Boeken | Een reactie plaatsen

Verslag symposium Harlingen: De ramp van 1666

Op 21 januari 2017 werd in de Maritieme Academie in Harlingen het symposium 1666: De Engelse Furie op Vlieland en Terschelling gehouden, georganiseerd door de Wurkgroep Maritime Skiednis van de Fryske Akademy. Voor een volle zaal belichtten zes gastsprekers elk vanuit een ander perspectief de dramatische gebeurtenissen van 19 en 20 augustus 1666, beter bekend als Holme’s Bonfire.

bonfire-3

Het symposium werd geopend door Peter Tolsma (foto) en Rob Leemans

De eerste spreker was Paul van Royen. Hij liet zien hoe de Texelstroom en de Vliestroom langzaam vorm kregen en hoe ze van cruciaal belang werden voor de bloei van Nederlandse koopvaardij. De koopvaardij had vervolgens grote betekenis voor de Nederlandse economie in het algemeen. Hoewel Holme’s Bonfire een vreselijke gebeurtenis was, had de ramp op de langere termijn weinig gevolgen voor die economie. Daarmee kan de operatie in dat opzicht dan ook een mislukking genoemd worden.

Adri van Vliet gaf hierna een mooi overzicht van de ontwikkeling van de Nederlandse marine. Deze bleef lange tijd verdeeld over verschillende Admiraliteitskamers, ondanks verscheidene pogingen tot centralisatie. Zo heeft Willem van Oranje nog geprobeerd om in Delft een centrale marineorganisatie te vestigen. Elke admiraliteit had wel dezelfde hoofdtaken op het gebied van financiën, bescherming, benoemingsrecht & instructies, juridische bevoegdheden, nieuwbouwprogramma’s en personeelsbeleid.

bonfire-4

Adri van Vliet toonde deze lijst met uitkeringen bij letsel voor marinepersoneel

Jaap de Kam plaatste de gebeurtenissen van 1666 in een bredere context van zeventiende-eeuwse zeeoorlogen tussen de Republiek der Nederlanden en Engeland. Hij liet ook zien hoe gevaarlijk het beroep van marineofficier was. De vlootcommandanten volgden elkaar in rap tempo op. De Kam gaf wat extra aandacht aan de Friese admiraals Auke Stellingwerf en Tjerk Hiddes de Vries, wat wel toepasselijk was gezien de locatie van het symposium.

Na de pauze nam Anne Doedens het stokje over. In plaats van een algemeen verhaal over Holme’s Bonfire ging hij terug naar de originele bronnen. Hij pleitte voor meer diversiteit in het brongebruik en liet zien dat regionale en buitenlandse archieven vaak nog onontdekte schatten bewaren. Zo werd in een archief tussen twee kasten nog een document gevonden over de paniek na de gebeurtenissen van 1666. In Nederlandse bronnen wordt vaak over die gebeurtenissen gezwegen, maar ook dat kan veel betekenis hebben.

bonfire-2

Fragment van een schilderij van Holme’s Bonfire door Willem van de Velde de Jongere

Frans Breukelman bracht Holme’s Bonfire heel dichtbij door te vertellen over het persoonlijke verslag van Terschellinger dominee Johannes Grevensteyn, die zich na de ramp inzette voor de wederopbouw van de vernietigde gebouwen. Hij ging langs diverse steden in Noord-Holland om geld in te zamelen. Bijzonder is bijvoorbeeld het verhaal van de opvarenden van het VOC-schip Venenburg. Zij waren eerder goed geholpen door een Terschellinger loods en stonden uit dank een maandgage af voor de slachtoffers.

De laatste presentatie werd gegeven door Gijs Rommelse. Rommelse liet aan de hand van een paar historische liederen zien hoe de beeldvorming rondom Holme’s Bonfire was. Volgens hem was er niet zozeer sprake van propaganda, maar paste die beeldvorming eerder bij een proces van identiteitsvorming. In dit geval werd het beeld van “de ander”, van de “wrede Engelsman” bevestigd en versterkt. De ramp van 1666 is uiteindelijk overschaduwd door de Tocht naar Chatham (1667) en het Rampjaar van 1672.

Al met al was het een geslaagd symposium waarbij zowel de bredere context als de interessante details omtrent de ramp van 1666 op boeiende wijze werden aangetoond.

Geplaatst in Blog, Nieuws | Een reactie plaatsen

Aankondiging internationale conferentie The Raid on Chatham of 1667 and its historical context

Driehonderdvijftig jaar geleden bracht de Nederlandse vloot tijdens de beroemde Tocht naar Chatham de Royal Navy een vernietigende nederlaag toe. Een Nederlandse vlootmacht voer de Medway op en vernietigde daar verschillende Engelse oorlogsschepen. Bovendien werd het vlaggenschip Royal Charles als buit meegevoerd. Voor het republikeinse bewind van Johan de Witt was de Tocht naar Chatham een triomf zonder weerga, voor de Engelse koning Karel II een diepe vernedering.

Op 23 en 24 juni 2017 vindt op het Marine Etablissement in Amsterdam een internationale conferentie plaats over de Tocht naar Chatham en de bredere historische context. Britse en Nederlandse historici gaan in op de organisatie, uitvoering en impact van deze raid, de achtergronden van Engels-Nederlandse relaties in de zeventiende eeuw en op maritieme oorlogvoering in de vroegmoderne tijd. Ook leggen ze uit hoe de Tocht door beide regeringen werd verkocht aan de eigen bevolking en hoe deze in de eeuwen erna werd herinnerd. Voor de Koninklijke Marine geldt de Tocht tot op de dag van vandaag als haar finest hour, voor de Royal Navy nog altijd als de zwaarste nederlaag uit haar geschiedenis. Onder de sprekers zijn David Davies, Louis Sicking en Henk den Heijer. De bekende Amerikaanse hoogleraar Naval History John Hattendorf zal de afsluitende bijdrage leveren.

De conferentie, die wordt georganiseerd door de Vrienden van De Witt en de Naval Dockyards Society, nadrukkelijk bedoeld voor een breed publiek. De lezingen zullen in het Engels zijn. Zie hier voor het programma en voor inschrijving. Voor inhoudelijke vragen kunt u terecht bij dr. Gijs Rommelse.

Kijk voor meer symposia en congressen in onze Agenda.

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen