Nieuwsbrief Acht Glazen wordt digitaal

logo-nvvz Met ingang van dit jaar zal de nieuwsbrief Acht Glazen ook digitaal worden verspreid aan leden. Acht Glazen bevat verenigingsnieuws zoals aankondigingen van bijeenkomsten. Veel leden hebben hun e-mailadres al doorgegeven aan de secretaris. Zij ontvangen in april de eerste e-mailnieuwsbrief automatisch op dit adres. Wie zijn of haar e-mailadres nog niet heeft doorgegeven of een nieuw e-mailadres wil doorgeven, kan dit doen via het online aanmeldformulier.

Geplaatst in Speciaal voor leden | Een reactie plaatsen

De ontdekkingsreis van Willem Schouten en Jacob le Maire

halvemaen1halvemaen2door Dirk Tang

In juni 1615 vertrok een kleine vloot van twee schepen uit het Noord-Hollandse Hoorn op zoek naar het onbekende Zuidland. Om het geldende VOC-monopolie letterlijk te omzeilen zou men proberen een nieuwe vaarweg te vinden langs het uiterste zuidelijke puntje van Zuid-Amerika. Op 29 januari 1616 ontdekte men Kaap Hoorn, maar het Zuidland vond men niet.

De reis zal dit jaar in en om de stad Hoorn met vele festiviteiten en publicaties worden herdacht en gevierd. In dat kader komt zelfs een replica van het beroemde schip Halve Maen, waarmee Henry Hudson in 1609 de later naar hem genoemde rivier opvoer, naar Hoorn.

De replica is inmiddels in New York aan boord van een transportschip geplaatst en onderweg. Het zal naar verwachting op 23 mei feestelijk Hoorn binnenvaren, waarna het voorlopig de eerste vijf jaar ter bezichtiging zal worden opengesteld.

Foto: Mars et Historia

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

Lezing prof.dr. Henk den Heijer over Piet Hein

Op 18 juni organiseert de New Holland Foundation in het Maritiem Museum, Leuvehaven 1 in Rotterdam een bijeenkomst voor genodigden, waar een lezing wordt gehouden door prof.dr. Henk den Heijer met als titel ‘Piet Hein, zeeheld tegen wil en dank’, waarna er een ontvangst volgt tussen de Topstukken van het museum. De bijeenkomst begint om 17:00 en duurt tot 19:00 uur. Leden van de Nederlandse Vereniging voor Zeegeschiedenis kunnen zich hiervoor aanmelden bij jolienbogaards@newhollandfoundation.nl met vermelding van hun naam en postadres. De uitnodiging dient dan tevens als toegangsbewijs.

Geplaatst in Speciaal voor leden | Een reactie plaatsen

Fellowshiplezingen: Van boeiers, scheepsjournalen en Doggersbanklinten

Een volle zaal met Vlootvrienden en andere maritiem geïnteresseerden luisterde in Het Scheepvaartmuseum naar drie lezingen van fellows die in 2014 onderzoek gedaan hebben. De onderwerpen betroffen de materiële herinnering aan de Slag bij de Doggersbank (1781), overnaadse boeiers en het scheepsjournaal van Pieter Melvill in relatie tot de Slag bij Kaap Sint-Marie (ook in 1781).

fellowshipslezingen 20 feb 2015

De drie fellows en dagvoorzitter Joost Schokkenbroek in dialoog met het publiek (Foto: Hans Zijlstra).

Dagvoorzitter Joost Schokkenbroek introduceerde op zijn immer charmante wijze de drie fellows, om te beginnen historicus Tim Streefkerk, de prof. J.C.M. Warnsinck-fellow. Hij brak een lans voor meer aandacht voor de Slag die in de vergetelheid is geraakt en vooraf ging aan de veel bekendere Slag bij de Doggersbank aan het begin van de Vierde Engelse Oorlog. Deze Slag bij Kaap Sint-Marie, niet ver van Gibraltar, werd aangevoerd door Pieter Melvill op de Castor en Gerardus Oorthuys op de Den Briel. Op basis van onder andere scheepsjournalen en brieven van opvarenden uit het Nationaal Archief schetste hij een mooi beeld van de wijze waarop in de Republiek aan deze eerste overwinning op de Engelsen sinds tijden aandacht werd besteed. Het zou interessant voor vele onderzoekers als deze brieven nader ontsloten worden; wie waren bijvoorbeeld de schrijvers?

Alexander de Vos, scheepsbouwer te Warmond op scheepstimmerwerf Klaas Hennepoel, onderzocht als mr. Peter Rogaar-fellow overnaadse boeiers uit de 18de en 19de eeuw. Specifiek hield hij zich bezig met de boeier die in 1815 in opdracht van Koning Willem I werd gebouwd, als geschenk aan de Russische tsaar Alexander I. Dit ter gelegenheid van het huwelijk van Willem II met Anna Paulowna, de zuster van de tsaar. Tijdens zijn onderzoek deed hij mooie ontdekkingen die mythes over stoere zeelieden die de boeier naar Rusland gevaren zouden hebben genadeloos doorprikten. Ook zijn onderzoek aan de diverse scheepsmodellen van de boeier met CT-scans, 3D-scans en een endoscoop leverde nieuwe inzichten op. Zo bleek de boeier een losse roef te hebben, een type cabriolet eigenlijk. Hopelijk kan hij zijn gegevens nog aanvullen met informatie uit Sint Petersburg, waar de boeier nog lang bewaard bleek en zelfs nog foto’s van bekend waren.

Als laatste sprak historica Marianne Eekhout, de dr. Ernst Crone-fellow, die onderzoek deed naar de materiële herinnering aan de Slag bij de Doggersbank (1781), een slag die plaatsvond tijdens de Vierde Nederlands-Engelse oorlog. Vooral het materiële erfgoed, zoals linten (commerciële uitingen van de warme gevoelens over de slag bij de gewone man) en penningen (zowel als eerbetoon aan de helden als rijke verzamelaars) passeerden de revue. Binnenkort zal zij haar bevindingen ter publicatie aanbieden zodat een breder publiek kennis kan nemen van dit interessante onderwerp.

Geplaatst in Blog | Een reactie plaatsen

Verslag symposium maritieme geschiedenis Harlingen

Zaterdag 31 januari 2015 waren zo’n 120 geïnteresseerden in Harlingen aanwezig op een symposium over het maritieme verleden van die stad. De werkgroep Maritime Skiednis van de Fryske Akademy had dit met financiële ondersteuning van de gemeente Harlingen georganiseerd in de maritieme academie. Een passende locatie, want deze in 1818 opgerichte instelling is de op een na oudste zeevaartschool in ons land.

Een rode draad die door veel sprekers werd opgepakt, was het netwerk van de haven en van de Harlingers. Yme Kuiper, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, behandelde de handel in zeegezichten in deze havenstad in de jaren 1775-1821. In de 18e eeuwse kunsthandel was er duidelijk belangstelling voor maritieme onderwerpen, wat blijkt uit veilingscatalogi. Zowel schilders (Henricus Antonius en Nicolaas Baur en Pieter Itserts Portier) als collectioneurs (de familie Stijl) speelden in die kunsthandel een grote rol. Met de Amsterdamse kunstwereld waren hechte contacten.

Jeanine Otten, conservatrice van het Hannemahuis, maakte duidelijk welke rol de reders in de 19e eeuw in Harlingen speelden. Ze kwam met een indrukwekkende lijst van 120 namen, waaronder als belangrijkste Barend Visser en Pieter Rodenhuis. Deze ondernemers zorgden niet alleen voor werkgelegenheid aan de waterkant, maar namen ook allerlei initiatieven die de stad en haar inwoners ten goede kwamen, zoals de oprichting van een plaatselijke afdeling van de Maatschappij tot Nut van het Algemeen. In deze mannenwereld was er toch ook een plek voor vrouwen. Er waren buitengewoon veel prostituées werkzaam in deze stad, en daarnaast verdienen de echtgenotes van reders en drie “zeehandelaressen” in zakelijk opzicht een eervolle vermelding. Het lijkt de moeite waard om dat eens nader te onderzoeken, gezien de nadruk die historica Els Kloek legt op de zwakke rechtspositie (handelingsonbekwaamheid) van vrouwen.

Thea Roodhuyzen, werkzaam bij het Nederlands Instituut voor Militaire Historie, behandelde het belang van de Friese Admiraliteit voor de haven van Harlingen. Van 1646 tot 1795 was deze gewestelijke instelling namelijk in Harlingen gevestigd. Ze had in deze haven een eigen scheepswerf, kruithuis en andere gebouwen. Haar taak was het om de scheepvaart op de Waddenzee tot aan de Elbe en op de Rijn te beschermen, maar de financiëring hiervan was een groot probleem. Het belang van deze instelling voor Harlingen was daarom, zeker naast de zich hier in de 18e eeuw krachtig ontwikkelende koopvaardij, bescheiden.

Clé Lesger, economisch historicus aan de Universiteit van Amsterdam, plaatste Harlingen in een havennetwerk rondom de Zuiderzee. Havens functioneren volgens transportgeografen in een systeem, waarbij er onderling taakverdelingen en specialisaties kunnen ontstaan. Voor de rol van Harlingen analyseerde Lesger in- en uitvoergegevens uit de jaren 1654-1655. In die periode was de rol van Harlingen in het Zuiderzeenetwerk beperkt. Invoer kwam in de vorm van hout en graan vooral uit de Oostzee. Daar stond uitvoer van aardewerk, stenen en dakpannen, maar ook van wijn en specerijen naar Frankrijk tegenover.

Historisch-scheepsbouwer Gerald de Weerdt maakte bekend dat er grootse plannen zijn om rond de werf waar een replica van het schip van Willem Barentsz wordt gebouwd een toeristisch centrum te bouwen. Daar zal de “Nova Zembla Experience” worden uitgedragen, met speciale aandacht voor historische scheepsbouw en de Wadden- en Poolzee.

Aan het eind merkte de directeur van de Fryske Akademy, Hanno Brand, op dat de doelstelling van de Fryske Akademy – wetenschap aanbieden op een laagdrempelige manier – met dit symposium goed was gehaald. Het is de bedoeling om deze symposia voortaan jaarlijks te houden.

Geplaatst in Blog | Een reactie plaatsen

Onlangs verschenen: Het leven van Michiel de Ruyter

rainbow_brandtGerard Brandt, Het leven van Michiel de Ruyter
Gekozen, hertaald en ingeleid door Vibeke Roeper en Remmelt Daalder
Uitgeverij Rainbow, Amsterdam
251 blz.
€ 8
ISBN: 9789041711519

We blijven nog even in De Ruyter-sferen, want met een goed gevoel voor timing is begin dit jaar bij Uitgeverij Rainbow Het leven van Michiel de Ruyter verschenen. Voor alle duidelijkheid, het gaat hier om een heruitgave van de bewerkte en hertaalde versie van Gerard Brandts lijvige biografie over de zeeheld uit 1687. Deze heruitgave verscheen in 2007 voor het eerst, toen bij uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep.

Dat Michiel de Ruyter meer dan drie eeuwen na zijn dood nog steeds een van Nederlands meest bekende historisch personen is gebleven is in belangrijke mate te danken aan zijn biograaf, Gerard Brandt. Dankzij Brandt kennen we veel van de anekdotes die kleur geven aan ons beeld van het leven van De Ruyter. Zijn lijvige – 1063 bladzijden – biografie Het leven en bedryf van den heere Michiel de Ruiter verscheen in 1687. Historici Vibeke Roeper en Remmelt Daalder hebben alle hoogtepunten uit het omvangrijke werk van Gerard Brandt bijeen gebracht en hertaald naar het Nederlands van nu. Achterin zijn een woordenlijst en een overzicht van de gebruikte fragmenten toegevoegd. En dat alles voor een prijs (8 euro) die zelfs onder dat van een bioscoopkaartje ligt.

Gerard Brandt (1626-1685) was predikant en in zijn tijd een bekende schrijver. Hij schreef onder andere over de levens van Joost van den Vondel en Hugo de Groot. In 1681 kreeg Brandt van Michiel de Ruyters zoon Engel opdracht een biografie over zijn in 1676 overleden vader te schrijven, waaraan hij vervolgens zes jaar werkte. Het oorspronkelijke werk van Brandt kan overigens in PDF-formaat worden gedownload bij de DBNL.

Geplaatst in Boeken | Een reactie plaatsen

Michiel de Ruyter, the movie II

michielderuyterdefilmTwee weken geleden berichtten wij u op deze plaats over de toen nog ophanden zijnde première van de speelfilm over Michiel de Ruyter. De verschijning van twee korte trailers op internet bracht zowaar al meerdere – kritische – pennen in beweging over anachronismen zoals het soms wel erg moderne taalgebruik, de onjuiste voorstelling van bepaalde historische gebeurtenissen of personen tot en met de vermeende verheerlijking van kolonialisme en slavenhandel, wat afgelopen maandag zelfs leidde tot een lawaaiprotest op de stoep voor Het Scheepvaartmuseum waar de officiële première van de film plaatsvond. Een filmmaker kan zich ongetwijfeld geen betere publiciteit wensen. Vanaf vandaag kan iedereen zelf het eindresultaat in de bioscoop gaan bekijken. En voor wie graag eerst de filmrecensies leest, zochten wij er alvast een paar bijeen:

AD: Michiel de Ruyter: Meer dan alleen maar zeeslagje spelen (****)
De Volkskrant: Tweeënhalf uur Michiel de Ruyter verveelt nooit (***)
Het Parool: Digitale trukendoos wordt in ‘Michiel de Ruyter’ al snel doorzichtig (**)
HP/De Tijd: Spectaculaire ‘Michiel de Ruyter’ is maar weinig Hollands
NRC Handelsblad: Fregatten dobberen op de golven (***)
Telegraaf: Geschiedenisles vol uitroeptekens (***)
Trouw: Michiel de Ruyter: de Louis van Gaal van zijn tijd

Geplaatst in Blog | Een reactie plaatsen