Maritieme Geschiedenis der Nederlanden gedigitaliseerd

In de jaren 1976-78 verscheen de Maritieme Geschiedenis der Nederlanden (MGN) onder hoofdredactie van G. Asaert, Ph.M. Bosscher, J.R. Bruijn en W.J. van Hobokenin vier delen. Het omvangrijke standaardwerk werd gepubliceerd door uitgeverij De Boer Maritiem in Bussum. Huygens ING – KNAW heeft de vierdelige MGN gedigitaliseerd, doorzoekbaar gemaakt en voor onderzoekers en belangstellenden beschikbaar gesteld via resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/mgn/.

Bron: Maritiem Portal

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

Uitreiking Hoogendijkprijs 2017

Op vrijdag 17 maart 2017 ontving drs. Fons Grasveld, filmmaker en auteur, de Hoogendijkprijs 2017 voor zijn publicatie Het lot van de MD3 Anna. De prijs bestaat uit een oorkonde en een geldbedrag van € 1500.

De uitreiking vond plaats in Museum Vlaardingen door de voorzitter van de Vrienden van Museum Vlaardingen, Bert Otto in bijzijn van familie en vrienden van de laureaat en genodigden en leden van de Vrienden van Museum Vlaardingen.

Ieder even jaar reikt de Vereniging Vrienden van Museum Vlaardingen de Hoogendijkprijs uit aan één of meerdere auteurs van een publicatie of voor een oeuvre, gewijd aan de Nederlandse visserijhistorie. In aanmerking komen zelfstandige publicaties of artikelen, die in de twee voorbije jaren zijn verschenen of langdurige reeksen en/of oeuvres betreffende de geschiedenis van de Nederlandse (zee)visserij.

De jury van deskundigen, bestaat uit mevr. prof. dr. P.J.E.M van Dam, voorzitter; dhr. dr. A. van Vliet en dhr. drs. J.P. ter Brugge.

De Hoogendijkprijs is vernoemd naar de Vlaardingse firma Hoogendijk, die sinds midden van de 18e eeuw actief is in de visserij en de vishandel. Bovendien is de firma hoofdsponsor van de prijs.

Het lot van de MD3 Anna vangt aan in januari 1912. Middelharnis is in rouw, want op de Noordzee is de vissloep MD3 Anna vergaan. Alle dertien bemanningsleden zijn daarbij om het leven gekomen. De dertien bemanningsleden – de jongste was een 13-jarige jongen uit Vlaardingen – verdronken allemaal. Negentien kinderen verloren hun vader. Voor de weduwen, die soms tegen beter weten in bleven geloven in een terugkomst van hun echtgenoot, braken moeilijke tijden aan, zowel emotioneel als financieel. Sommige weduwen begonnen een winkeltje om in de kost te voorzien. Er volgden enkele initiatieven om geld in te zamelen voor de nabestaanden, zoals een optreden van het dameskoor van Middelharnis en Sommelsdijk. Precies honderd jaar later, in 2012, organiseerden nakomelingen een sobere plechtigheid. Fons Grasveld, die getrouwd is met één van de nakomelingen, besloot naar aanleiding van de herdenking op zoek te gaan naar meer informatie over het schip, de bemanning en hun gezinnen.

“Die herdenking wekte mijn belangstelling. Als aangetrouwde buitenstaander en als antropoloog en documentairemaker raakte ik geïnteresseerd in die kleine vissersgemeenschap in Middelharnis”, aldus Grasveld. Hij verdiepte zich in het verhaal van de Anna, dook de archieven in en interviewde ook nakomelingen. Het resultaat is het boek Het lot van de MD3 Anna (ISBN: 978 90 8155 740 5), dat in november 2014 verscheen.

Aldus de jury is door de combinatie van persoonlijke verhalen en historisch onderzoek het een bijzonder boek geworden. Het schetst niet alleen de betekenis van de visserij voor Middelharnis, maar ook het leven van alledag in die tijd laat zien. Dat komt misschien nog wel het best tot uitdrukking in de verhalen over de weduwen van de omgekomen vissers van de Anna.

Bron: Museum Vlaardingen

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

Tentoonstelling ‘Sleepboten Op Station’ in Maassluis

In oktober 1922 voer de stoomzeesleepboot Roode Zee, onder de legendarische kapitein Nils Persson, uit richting Atlantische Oceaan met een gesloten envelop aan boord die pas ver op zee mocht worden geopend. Het begin van een ‘game changer’ in de maritieme dienstverlening die tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw zeer tot de verbeelding sprak en voor grote krantenkoppen zorgde. De Roode Zee was de eerste van de sleepboten op station die ’s winters in strategische havens, vooral rond de Atlantische Oceaan, werden gestationeerd met enkel het doel om met behulp van de toen nog nieuwe radiotelegrafie noodsignalen van schepen midden op zee op te vangen. Veel schepen en hun bemanningen, die anders waren vergaan, zijn zo gered.

Titan met Evangelos op sleeptouw[1]

Titan met Evangelos op sleeptouw. © Nationaal Sleepvaart Museum

‘Sleepboten Op Station’ is de naam van de nieuwe wisseltentoonstelling van het Nationaal Sleepvaart Museum in Maassluis. Aan de hand van veel en vaak onbekende foto’s en objecten wordt een levendig beeld gegeven van deze vorm van hulpverlening waarbij vooral Nederlanders een belangrijke rol speelden. Bergingen zoals van de Burgerdyk, Sports, Otto Petersen en Ivar komen aan bod. Er was daarbij genoeg concurrentie, want veel Nederlandse bedrijven probeerden als eerste bij een schip in nood aan te komen.

De vroegste bergingen waren ook gevechten tegen de elementen. De risico’s en gevaren voor de sleepboten en hun bemanningen wordt duidelijk bij het zien van de beschadigde telegraaf van de Ebro, vergaan in 1958 bij een berging en dertig jaar later teruggevonden. In oorlogstijd, zoals de Tweede Wereldoorlog en de eerste Golfoorlog, lagen sleepboten ook op station en was het oorlogsgeweld nooit ver weg.

Lang bleef de bijzonderheid van het bergingscontract en het belang van communicatie bij bergingen onderbelicht. Er is in de tentoonstelling aandacht voor de juridische achtergronden van het gebruikelijke contract van een stationsleepboot, het Lloyd’s Open Form (op basis van het principe ‘no cure, no pay’), en de voorname rol van de marconisten en hun vonkentoetsen in de ether.

Tegenwoordig hebben Smit, Svitzer en Multraship nog steeds sleepboten op station liggen, maar de aard van het werk is wel veranderd. Het milieu is een belangrijke factor en overheden dragen de kosten van de berging. Een stationsleepboot heet nu een Emergency Towing Vessel (ETV) en valt onder de Kustwacht. Niet alleen op zee waren er stationsleepboten. Ook op de binnenwateren en het IJsselmeer waren en zijn nog steeds sleepboten continue paraat om hulp te verlenen.

Stationswerk was niet alleen zo bijzonder omdat het spectaculair en avontuurlijk was. Het kon een goed bergingsloon opleveren voor de rederij, maar vormde ook een buitenkansje voor de bemanning. Voor de rest van Nederland waren er de krantenkoppen, het Polygoon Journaal en tegenwoordig internet en YouTube. Daarentegen, als er weken niets gebeurde, vierde de verveling aan boord hoogtij.

De wisseltentoonstelling is te zien vanaf 18 maart tot 8 oktober 2017 in het Nationaal Sleepvaart Museum te Maassluis.

Bron: Nationaal Sleepvaart Museum

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

Oproep Sonttolregisters

The Sound Toll Registers Online database at www.soundtoll.nl now includes the registrations of about 1,6 million Sound passages from 242 years between 1600 and 1857.

With the help of currently about 50 volunteers we are entering the data of the remaining 200,000 passages, involving about 400,000 registrations. At the present pace that will take us a little less than four years. We need another 150,000 euros to realize this. You can help us in the following ways.

  1. Drop us a line stating the importance of STRO and indicating to which institution (if any) you are attached.
  2. Send us the title(s) of your publication(s) which are (partly) based on STRO and indicate to which institution (if any) you are attached.
  3. Send us the title(s) of your project(s) which are (partly) based on STRO and indicate to which institution (if any) you are attached.
  4. If you have a few hours per week sign up as a volunteer at stro4all@tresoar.nl and help us enter the remaining data.
  5. Make a donation. Our bank account is: NL23 ABNA 040 1718 468  (RUG, Faculteit der Letteren, Postbus 716, 9700 AS Groningen). Please state ‘donation STRO, project number 150114251.’
  6. Let us know to which granters we could send in an application for financial support.
  7. Circulate this bilingual folder in your network and forward it to likely individual candidates, newspapers, journals, organizations of amateur historians and genealogists and other relevant parties.
Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

Oproep Roggeveen Scriptieprijs

Bewoners van Paaseiland door Ludwig Gottlieb Portman, 1802 (Collectie Rijksmuseum)

Ben je als student geïnteresseerd in Zeeuwse geschiedenis en/of cultuur en zoek je een onderwerp voor je masterscriptie of onderzoekspaper? Zeeland is een ware schatkamer voor onderzoek. Een waaier aan interessante, spannende en beladen onderwerpen ligt in allerlei archief-, museum- en bibliotheekcollecties in binnen- en buitenland maar ook op internet en in de landschappelijke- en stedelijke ruimte te wachten om door jou aan de vergetelheid te worden onttrokken!

De Werkgroep CultuurHistorie (WCH) van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen stimuleert wetenschappelijk onderzoek naar de cultuur en/of geschiedenis van Zeeland en nodigt je daarom uit mee te dingen naar de Roggeveenprijs. Deze tweejaarlijkse prijs wordt in 2017 voor de tweede maal uitgereikt en kent twee varianten:

  1. De beste masterscriptie.
  2. De beste onderzoekspaper. Deze is niet gebonden aan een bepaalde fase in de opleiding.

In aanmerking komen scripties en papers (in het Nederlands of Engels) die na 1 januari 2015 zijn geschreven en positief werden beoordeeld aan een Nederlandse of Belgische universiteit (minimaal cijfer 71/2 in Nederland of 15 in België).

De prijs is vernoemd naar vader en zoon Roggeveen, woonachtig in het 17de en 18de eeuwse Middelburg. Arent Roggeveen (?-1679) was een echte uomo universale: dichter en wiskundige met een buitengewone kennis van sterren- en aardrijkskunde en theorie van de zeevaart. Hij vervaardigde een atlas van de westkust van Amerika. Zijn zoon Jacob (1659-1729) leidde in 1721 in opdracht van de Amsterdamse kamer van de WIC een expeditie naar de Zuidzee en ontdekte Paaseiland. De veelzijdigheid van vader en zoon Roggeveen laat zien hoeveel mogelijkheden voor onderzoek de cultuur en het verleden van Zeeland bieden.

Spelregels voor de toekenning

  1. De inzendingen worden beoordeeld door een driekoppige jury van deskundigen. Bij de beoordeling zal belang worden gehecht aan inhoudelijke kwaliteit, originaliteit en stijl van de teksten.
  2. De scriptie of de paper dienen in een digitale Word-versie vóór 30 september 2017 te worden ingediend bij de WCH en te zijn voorzien van een beknopte aanbevelingsbrief van de begeleider.
  3. Indiening geschied door de paper en brief te uploaden op de website van de Roggeveen-scriptieprijs.

Uitreiking van de prijs

De uitreiking van de Roggeveenprijs vindt plaats in december 2017 tijdens het Roggeveen Symposium. De winnaars ontvangen een bedrag van € 750 (scriptie) en € 250 (paper). Het is de bedoeling samenvattingen van de winnende scriptie en de winnende paper te publiceren op de website van de WCH met een link naar de elektronische versie online én in het jaarboek Archief van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen. Eveneens mogen de genomineerde kandidaten tijdens het symposium hun paper of scriptie pitchen (5 minuten) en houdt de winnaar een wat uitgebreidere inleiding (20 minuten). Zie www.roggeveenprijs.nl voor meer info.

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

“Het einde van een tijdperk”. Afscheid KLTZ SD Harry de Bles van het Marinemuseum

Harry de Bles werd in 2012 benoemd tot Lid in de orde van Oranje-Nassau met de zwaarden. Foto: Museumvereniging

Dertig jaar lang was het Marinemuseum in Den Helder de werkplek van haar directeur, kapitein-luitenant ter zee Harry de Bles. Vanaf maart 1990 hield hij zelf het roer stevig in handen. Het Marinemuseum ontwikkelde zich onder zijn leiding tot een professioneel museum, aantrekkelijk voor een breed publiek.

Ter gelegenheid van zijn afscheid op 16 februari 2017 werd bij het KIM een klein symposium georganiseerd als afscheidscadeau van het maritieme werkveld. In korte presentaties belichtten Adri van Vliet van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie en Harry’s eigen museumcollega’s Annette de Wit en Leon Homburg huidige en toekomstige ontwikkelingen en plannen op het gebied van de geschiedenis van de Nederlandse marine, en van het Marinemuseum. Na de pauze kwamen Remmelt Daalder (voormalig conservator picturalia van het Scheepvaartmuseum), Henk den Heijer (emeritus hoogleraar zeegeschiedenis) en Jelle van Lottum (senior onderzoeker Huygens ING) aan het woord. Zij lieten zien wat de digitalisering betekent voor maritiem historisch onderzoek, en voor een digitale publicatie-in-wording als de Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland.

Na het symposium volgde in de Marineclub een druk bezochte afscheidsreceptie. Harry de Bles kreeg onder grote bijval voor zijn vele bijzondere verdiensten de erepenning van de stad Den Helder en van de zijde van de marine de Prins Hendrik-penning uitgereikt. Op de website marineschepen.nl wordt zijn vertrek omschreven als “het einde van een tijdperk”.

Els van Eijck van Heslinga

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen

Tweede Symposium over het Maritiem Portal en de Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland

Vrijdag 17 maart 2017, inloop vanaf 13.00 uur
Universiteit Leiden, Lipsiusgebouw, Cleveringaplaats 1, 2311 BD Leiden (zaal Lipsius 019)

Op 11 maart 2016 werden op een drukbezochte startbijeenkomst de projecten Maritiem Portal van Nederland en de Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland gepresenteerd. Vanaf 18 november 2016 is het Maritiem Portal van Nederland voor alle geïnteresseerden in het Nederlandse maritieme verleden en heden in een internationale context toegankelijk. Het webportal biedt niet alleen een overzicht van maritiem-historische organisaties en instellingen, maar ook up-to-date informatie over tentoonstellingen, lezingen, publicaties, collecties, databases, links en tal van andere maritiem-historische wetenswaardigheden. Op 17 maart zal de eerste ontwikkelfase van het Maritiem Portal, de try-out periode, worden afgesloten. Tevens zullen de plannen voor de tweede fase met een verdiepende informatielaag worden gepresenteerd.

Het Maritiem Portal wordt ontwikkeld en gehost bij het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis ‒ KNAW, dat in een Maritiem Loket ook andere projecten, databases en e-publicaties op maritiem gebied samenbrengt.

De kern van het Maritiem Portal zal worden gevormd door de Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland (NMGN). Ongeveer veertig jaar geleden verscheen de eerste Maritieme Geschiedenis. Sindsdien is natuurlijk veel nieuw wetenschappelijk onderzoek verricht naar en gepubliceerd over het maritieme verleden van Nederland. Het werd hoog tijd om al die nieuwe informatie en inzichten een plaats te geven in een Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland. Op 17 maart zullen de nieuwe scheepvaartsectoren in de NMGN, namelijk binnenvaart en offshore, worden gepresenteerd.

Zie hier voor het programma van het symposium. Zou u zo vriendelijk willen zijn om u vóór donderdag 9 maart 2017 aan te melden bij Marja de Keuning? Aanmelding is noodzakelijk in verband met de catering. Deelname aan het symposium is gratis.

Geplaatst in Nieuws | Een reactie plaatsen